21. Yüzyıl İçin 21 Ders -Yuval Noah Harari

-

  Yuval Noah Harari’yi 2011 yılında yayımlanan meşhur kitabı “Sapiens” ile tanıdık. Kitap “Hayvanlardan Tanrılara” gibi oldukça iddialı ve dikkat çeken bir başlığa sahipti. Başlığının da hakkını veren bir içeriği vardı. İnsanın Afrika savanlarında ortaya çıkışından koca bir dünya üzerinde hak iddia edişine, bu iddianın da ötesine geçerek dünyayı ele geçirişinden bununla da yetinmeyi dünyayı kendi arzusuna göre nasıl şekillendirdiğine uzanan nefes kesici serüveni; akıcı ve bir o kadar merak uyandıran biçemiyle mükemmel şekilde bizlere aktarmıştı. Harari, kitabının sonunda insan denilen hayvanın geleceğini tanrılık olarak görüyor; bu ironik ve yerinde tespitini birkaç sayfa ile özetliyordu. İşte bu tespit ve özet, yazarın “Sapiens” kadar ses getiren ikinci kitabı “Homo Deus”ta kendine epey yer bulacak, bu yeni kitabın konusunu oluşturacaktı.

    “Homo Deus”u okurken “Sapiens”i okurkenki kadar keyif almadığımı bugün bile anımsıyorum. 2015 yılında yayımlanan “Homo Deus”, kitabın başlığında da kendine yer bulduğu şekilde “yarının kısa tarihiydi”. Bu kitapta Harari insan türünün ve dolayısıyla dünyamızın geleceği üzerine öngörülerini paylaşıyordu. Bu kitap için o yıllarda yaptığım yorum, “Sapiens”in son bölümünün genişletilmiş hali olmasıydı, bana göre yazar yeni kitabında yeni bir şey söylemiyordu.

    Harari’nin üçüncü kitabı olan “21. Yüzyıl İçin 21 Ders” yayımlandığında “Homo Deus”ta yaşayacağım duygunun aynısına kapılacağıma emindim. Kitap 2018 yılındaki çıkışından bugüne dek listemde yer alsa da okumaya yönelik bir arzu beslemiyordum. Geçtiğimiz hafta yaşanan ve bugün bile süren Rusya-Ukrayna krizi kitabı elime almam gerektiğini bana anımsattı ve Harari’nin bizlere seslendiği son eseri, bana geçtiğimiz haftasonu eşlik etti.

    “21. Yüzyıl İçin 21 Ders” “Homo Deus”un aynısı olmasını beklediğim bir kitaptı lakin yazarın diğer iki kitabının bir ortalaması ile karşılaştım. “Sapiens”teki tarihî tat, geçmişten sıkça yer bulan örnekler ve notlar; “Homo Deus”tan da geleceğe dair çıkarımlar ve insan türü olarak inşa ettiğimiz dünya düzenimiz ve medeniyetimiz adına çıkarımlar. Kitap bilhassa günümüz dünyasının krizleri, liberal anlatının uğradığı imtihan ve medeniyetimizin yapay zeka ve algoritmalar sistemi üzerine yönelinişini konu alıyor. Kitapta olup da “Sapiens” ve “Homo Deus”ta olmayan herhangi bir tema var mı, diyecek olursanız bu soruya yanıtım kuşkulu bir hayır olurdu. Fakat kitap önyargılarımı içerik olarak doğrularken okuma keyfi olarak haksız çıkardı. Kitap, Harari’nin enfes dili ile aktüel konularda sohbet etmek gibi gelen, hafif ve dinlendirici bir okuma sağladı. Fakat içerik olarak, daha önce de ifade ettiğim gibi, yeni bir şey sunduğunu düşünmüyorum ve bu durumun üçüncü kez yaşanması yazarın kendi kendini tekrara düşmesiyle sonuçlanıyor.

    Netice itibariyle gerek Harari’nin diğer iki kitabı gerekse “21. Yüzyıl İçin 21 Ders” insanın tarihi, düzeni ve kim olduğu hususuna kafa yormak isteyen okurlar için önerilebilecek seçimler. Bilhassa günümüze, bizim yaşadığımız sorunlara ve dünyaya göz atması açısından yazarın 2018 yıllı kitabını keyifli bir aktüel dünya okuması olarak tavsiye ediyorum.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kesik Kelam

-
  Artık beni özgür bırakman gerekiyordu. Üstünden bunca zaman geçmişken, bunca zamandır peşinde dizlerim çürümüşken artık beni terk etmen gerekiyordu. Seni izledim yıllarca, ömrümün en güzel olması gereken yılları boyunca. Senden başkasını sevmedim çünkü, sevemedim. Göğsümün ortasında boşluğun öylesi büyüktü ki, peşinde, boynuna bir ip geçirilmiş uyuz bir köpek gibi sürüklendim durdum. Sen beni ne yana çektiysen o yana gittim. Hem öyle bir gittim ki önümde dağlar, tepeler, ovalar ve nehirler duramadı; hepsini dümdüz ettim ve dümdüz olanları birbirine kattım. Barikatları yıktım, coplarla tanıştım, bombalar patlarken parklarda etrafı izliyordum. Çiçekler boynunu büktü üstelik, sandım ki sensiz dünya berbat bir yerdi. Alakası bile yokmuş halbuki! Çiçeklerin boynunu bükmesinin sebebi benmişim. Onlara dönüp bakmadığımdan eğilmiş o narin boyunları. Benim gözüm senden başkasını görmüyordu tabii.      Bir gün suyun altında epey düşündüm dış dünyayla olan tüm bağımı kesip k...
Devamı

Öteki Zahidin Duası

-
Ey Işık’ın Tanrısı, Bu ay bizi terk edişinin veyahut bizim seni terk edişimizin ay dönümü. Herkesin günleri önemsediği bu dünyada ayların daha mühim olduğunu düşünüyorum. Günlerde bir şey olmuyor. O gün her ne olduysa oluyor. Yarayı çileden çıkaran kanaması değildir, iltihaplanmasıdır. Ete kurt düşüren yaranın kanı değil, cerahatıdır. Yara açıldıktan sonra başlar asıl ıstırap. Biz de gününü hatırlamıyoruz, ayını anıyoruz. Bundan Kasım aylarından tiksiniyoruz. Bizim Tanrımız, vazgeçmiş değiliz. En azından ben… ben vazgeçmedim. Mabedin bomboş da olsa onu her gün açıyorum. Her gün mumlarını yakıyor, yağ lambasına yağ dolduruyor, sandığına emanetlerini bir bir yerleştiriyorum. Rabbimiz, bu yeryüzünden ihtişamını hatırlayan hiç kimse kalmasa da ben ona her gün hizmet ediyorum. Hazinelerini çöl kumları arasından kazıp çıkarmaya çalışıyorum, arada kayalar denk geliyor ve tırnaklarımı kırıyor. Her gece yatağıma yorgun yatıp sabah geri kalkıyorum. Senin ihtişamın için. Bana ihtişamını gös...
Devamı

Var Olmayan Yer

-
  Sırtımı yasladığım rutubetli duvarın müsaade ettiği ölçüde istirahat edebilmek bir lütuftu. Yaradan sıkça insana lütfeder. En basitinden her altmış saniyede on iki kere ve hatta altmış kere… Bundan çok daha fazlası ve azı vardır ve Tanrı’nın lütfu baktığımız her köşede, tattığımız her nefeste damağımızdadır. Rengi değişir, siyah ya da beyaz, ama oradadır.      Sırtımı dayadığım duvar soğuktu ve yapış yapıştı. Yapış yapış oluşuyla rahatsız edici olsa da soğukluğunu sevmiştim. Soğuk olan her şeyi severim, gönül ve insan dışında. Aslında loş ve karanlığı da severim, yine gönül ve insan dışında. Bir zamanlar ıslak ve sıcak ve parlak olan şeyleri sevdiğimden şüphelensem de ve bu yüreğimi titretse de… İhtimallerden başka bir şey yok elimizde, bunu fark ettim mi bilmiyorum. Sadece olasılıkları seçebiliyoruz, sonuçlar üzerinde hiçbir tesirimiz yok. Sonuçlar hususunda tamamen Yaradan’ın merhametine kalmış vaziyetteyiz ki bu başlı başlına şüpheli bir erdemden gayrısı değil...
Devamı