Bin Dokuz Yüz Seksen Dört -George Orwell

-

            Telefonumdaki notları kontrol ettim az önce. Eylül ayından bu yana kitap okumuyormuşum. İş ve öğrenim hayatımdaki yoğunluk ve aptalca bazı hususlara kafa yormak derken önemli etkinlik ve alışkanlıklarımdan ırak kaldığımı görmek küçük bir anımsatma etkisi görmenin ötesinde minik bir mola vermeye de yaradı.

            Bu ay George Orwell’ın “Bin Dokuz Yüz Seksen Dört” adlı romanını okudum. Siyasî edebiyat diye bir yazın dalı var mı bilmiyorum lakin bu romana verebileceğim ilk kategori bu olurdu. Zaten kült haline gelmiş bu yapıt hükümetlerdeki iktidar sevisinin yükselmeye başladığı ve muhalif rüzgarların usul ancak yoğunca esmekte olduğu şu günlerde epey popülarite kazandı.

            “Bin Dokuz Yüz Seksen Dört” dünyanın Okyanusya, Uzak Asya ve Avrasya olarak adlandırılan üç süper güç arasında bölündüğü alternatif bir gelecekte (tabii bizim tarihimizde “alternatif bir geçmişte”) Okyanusya’da geçiyor. Londra artık huzurlu ve uygar bir kent olmanın ötesinde, Okyanusya da oldukça tutucu ve güçlü bir diktatörlük hatta muazzam bir güçlü bir otokrasi olarak yönetiliyor. İnsanların evlerinde, sokaklarında, işyerlerinde, her yerde ve her saniye tele ekranlar tarafından gözetlendiği; her düşünce, davranış ve niyetlerinin denetlendiği ve tüm bunların dışında en ufak bir eylem, oluş ve kılışın alışılmışın dışında yöntemlerle cezalandırıldığı bir dünya artık burası. Kitaptaki kasvetli ve korkunç rejim, kitabın sonlarına doğru hüzünlü bir kabullenişle sona eriyor ki bu hüznü incecik bir tayfın havada süzülüşüne tanıklık etmek gibi yaşamak “Bin Dokuz Yüz Seksen Dört”ü benim için keyifli bir deneyim haline getiren duygu oldu.

            Orwell’ın kendi ellerimizle kurduğu idare ve hiyerarşiden oluşan bu sert dünyaya olan yorumu gerek “Hayvan Çiftliği” gerekse “Bin Dokuz Yüz Seksen Dört”te karşımıza çıkıyor. “Bin Dokuz Yüz Seksen Dört”teki politik ve toplumsal yapı koşulları damıtılmış olsa da bizim dünyamıza ayna tutuyor ve satırlar, sayfalar birer dejavu veya deneyim gibi hissettirmeye başlıyor. Kitaptaki imgelemeler ve anlatımlarsa birer ders niteliğinde. Ötesi kendi çevremizden, dünyamızdan da örneğini bulabileceğimiz pek çok nen mevcut.

 Kitapta içimde iz bırakan cümlelerden biri şuydu: “Sen de biliyorsun: Proleterya ayaklanmaz.” Sanıyorum bunu artık kabullenmemiz gerekiyor: Yaygın kanı yanlıştır, yakarsa dünyayı garibanlar yakmaz. Dünyayı pek çok kesim ve kitle yakabilir ancak onlar asla garibanlar olmayacak.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kesik Kelam

-
  Artık beni özgür bırakman gerekiyordu. Üstünden bunca zaman geçmişken, bunca zamandır peşinde dizlerim çürümüşken artık beni terk etmen gerekiyordu. Seni izledim yıllarca, ömrümün en güzel olması gereken yılları boyunca. Senden başkasını sevmedim çünkü, sevemedim. Göğsümün ortasında boşluğun öylesi büyüktü ki, peşinde, boynuna bir ip geçirilmiş uyuz bir köpek gibi sürüklendim durdum. Sen beni ne yana çektiysen o yana gittim. Hem öyle bir gittim ki önümde dağlar, tepeler, ovalar ve nehirler duramadı; hepsini dümdüz ettim ve dümdüz olanları birbirine kattım. Barikatları yıktım, coplarla tanıştım, bombalar patlarken parklarda etrafı izliyordum. Çiçekler boynunu büktü üstelik, sandım ki sensiz dünya berbat bir yerdi. Alakası bile yokmuş halbuki! Çiçeklerin boynunu bükmesinin sebebi benmişim. Onlara dönüp bakmadığımdan eğilmiş o narin boyunları. Benim gözüm senden başkasını görmüyordu tabii.      Bir gün suyun altında epey düşündüm dış dünyayla olan tüm bağımı kesip k...
Devamı

Öteki Zahidin Duası

-
Ey Işık’ın Tanrısı, Bu ay bizi terk edişinin veyahut bizim seni terk edişimizin ay dönümü. Herkesin günleri önemsediği bu dünyada ayların daha mühim olduğunu düşünüyorum. Günlerde bir şey olmuyor. O gün her ne olduysa oluyor. Yarayı çileden çıkaran kanaması değildir, iltihaplanmasıdır. Ete kurt düşüren yaranın kanı değil, cerahatıdır. Yara açıldıktan sonra başlar asıl ıstırap. Biz de gününü hatırlamıyoruz, ayını anıyoruz. Bundan Kasım aylarından tiksiniyoruz. Bizim Tanrımız, vazgeçmiş değiliz. En azından ben… ben vazgeçmedim. Mabedin bomboş da olsa onu her gün açıyorum. Her gün mumlarını yakıyor, yağ lambasına yağ dolduruyor, sandığına emanetlerini bir bir yerleştiriyorum. Rabbimiz, bu yeryüzünden ihtişamını hatırlayan hiç kimse kalmasa da ben ona her gün hizmet ediyorum. Hazinelerini çöl kumları arasından kazıp çıkarmaya çalışıyorum, arada kayalar denk geliyor ve tırnaklarımı kırıyor. Her gece yatağıma yorgun yatıp sabah geri kalkıyorum. Senin ihtişamın için. Bana ihtişamını gös...
Devamı

Var Olmayan Yer

-
  Sırtımı yasladığım rutubetli duvarın müsaade ettiği ölçüde istirahat edebilmek bir lütuftu. Yaradan sıkça insana lütfeder. En basitinden her altmış saniyede on iki kere ve hatta altmış kere… Bundan çok daha fazlası ve azı vardır ve Tanrı’nın lütfu baktığımız her köşede, tattığımız her nefeste damağımızdadır. Rengi değişir, siyah ya da beyaz, ama oradadır.      Sırtımı dayadığım duvar soğuktu ve yapış yapıştı. Yapış yapış oluşuyla rahatsız edici olsa da soğukluğunu sevmiştim. Soğuk olan her şeyi severim, gönül ve insan dışında. Aslında loş ve karanlığı da severim, yine gönül ve insan dışında. Bir zamanlar ıslak ve sıcak ve parlak olan şeyleri sevdiğimden şüphelensem de ve bu yüreğimi titretse de… İhtimallerden başka bir şey yok elimizde, bunu fark ettim mi bilmiyorum. Sadece olasılıkları seçebiliyoruz, sonuçlar üzerinde hiçbir tesirimiz yok. Sonuçlar hususunda tamamen Yaradan’ın merhametine kalmış vaziyetteyiz ki bu başlı başlına şüpheli bir erdemden gayrısı değil...
Devamı